Skip to content

Actuele projecten

Kinderen die bellenblazen

Lees hieronder aan welke actuele projecten we werken om de transformatie van de Flevolandse jeugdhulp in de volgende versnelling te brengen. Deze informatie werken we de komende periode doorlopend bij met actuele ontwikkelingen en resultaten. Wil je regelmatig nieuws ontvangen over waar we staan, wat we bereiken en welke bijeenkomsten er zijn? Laat dan je gegevens achter op de hoofdpagina.

Regionale experttafel jeugd

Op 2 mei komt het kernteam van de Regionale Experttafel Jeugd Flevoland voor het eerst bij elkaar. In deze kerngroep zitten gedragsdeskundigen, psychiaters en jeugdhulpverleners van Accare, GGZ Centraal/Fornhese, Samen Veilig Midden-Nederland, het samenwerkingsverband jeugdhulp met verblijf en de lokale toegangen van de gemeenten. De voorzitter, Marjolein Duin, is afkomstig van GGD Flevoland.

Doel

De experttafel geeft advies vanuit de inhoud bij casuïstiek die het jeugddomein overstijgt en waarvoor lokaal geen passende oplossingen zijn gevonden. Dit advies gaat naar de inbrenger (de lokale toegang of de gecertificeerde instelling). In het advies staat het perspectief voor het kind en het gezin centraal.

Landelijk netwerk

In alle jeugdhulpregio’s is inmiddels zo'n regionale experttafel gestart of in voorbereiding (zie ook de website van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten). Hierdoor heeft Nederland een landelijk expertisenetwerk. De uitgangspunten die gelden, zijn:

  • De bespreking is met ouders en kind(eren) in de gemeente van herkomst (casuïstiek ingebracht door een gecertificeerde instelling kan hierop een uitzondering zijn).
  • De samenstelling van de experttafel wordt situationeel bepaald.
  • Er is aandacht voor de verbinding met het onderwijs.
  • De regie op de casus ligt bij de lokale toegang.
  • De experttafel regelt geen plek voor het kind, maar voorziet de lokale toegang of de gecertificeerde instelling van een passend advies.

Leercirkel

Naast consultatie en advies voor casuïstiek beoogt de experttafel ook als leercirkel een bijdrage te leveren aan onder andere productontwikkeling (innovatie), professionele ontwikkeling (professionalisering) en een verbeterde afstemming tussen de zes gemeentelijke lokale toegangen in Flevoland.

Frequentie

Vanaf mei 2019 komt het kernteam van de experttafel eens per twee maanden samen op de eerste donderdag van de maand. Wanneer de vraag toeneemt, wordt dit maandelijks.

Deelnemers bij casusbespreking

Voor de bespreking van een ingebrachte casus nodigt het kernteam deelnemers uit die van belang zijn voor de specifieke casus. Dat zijn in ieder geval vertegenwoordigers van de lokale toegang of de gecertificeerde instelling van de jeugdige.

Aanmelden

Iedere gemeente en gecertificeerde instelling heeft een eigen route afgesproken voor aanmelding bij de experttafel. De aangewezen functionaris(sen) kunnen een casus aanmelden bij Marjolein Duin. Haar contactgegevens zijn als volgt:

Wie is Marjolein Duin?

Voor de mensen die Marjolein Duin niet kennen: naast deze taak als onafhankelijk voorzitter, is zij vanuit de GGD werkzaam voor de gemeenten Noordoostpolder en Urk als procesregisseur binnen het sociaal domein. Haar werkzaamheden zijn zeer vergelijkbaar met die van de brandpuntfunctionaris in Almere.

Visie op de lokale toegang tot jeugdhulp

Elke Flevolandse gemeente heeft eigen keuzes gemaakt bij het organiseren van de toegang tot jeugdhulp. Elke gemeente heeft ook haar eigen beleid voor hulp op maat aan jeugdigen en gezinnen. Dat is logisch, want de zes gemeenten verschillen veel qua omvang en lokale omstandigheden. Tegelijkertijd werken we nauw samen rond onder andere de jeugdhulp met verblijf. Bovendien zijn flink wat aanbieders in meer dan één Flevolandse gemeente actief. Er ontstond daarom de behoefte om verbindende uitgangspunten op papier te zetten. Waar hechten we in heel Flevoland belang aan bij de toegang tot jeugdhulp, ongeacht de lokale keuzes en verschillen? Windesheim Flevoland deed onderzoek en formuleerde de verbindende uitgangspunten samen met toegangsprofessionals en beleidsmakers.

De uitgangspunten luiden als volgt:

  1. We onderschrijven het belang van tijdige hulp op maat dicht bij de leefwereld van het kind.

    • Vroegsignalering van problemen is belangrijk, ook op school.
    • De toegang tot hulp is laagdrempelig en duidelijk.
    • We bieden lichte hulp waar mogelijk en zwaardere hulp waar nodig.
    • Inzet van passende hulp vindt plaats na een gesprek/planbijeenkomst met het kind/gezin en  eventuele weging in een multidisciplinair team.
    • Bij complexe situaties houdt het kind/gezin de totaalregie samen met een hulpverlener.
    • Kinderen groeien op in hun eigen gezin/familie, tenzij het niet anders kan.

  2. We spreken de eigen kracht aan van het kind/gezin en het netwerk.

    • We maken gebruik van (semi-)informele netwerken.
    • Eigen verantwoordelijkheid, zelfredzaamheid en participatie staan voorop waar dit kan.
    • Het kind/gezin centraal stellen, bevordert een multidisciplinaire aanpak.

  3. We werken toe naar zo veel mogelijk systeemgerichte hulp.

    • Hulp vindt zo veel mogelijk plaats in de context van het gezin.
    • Professionals zien het belang in van het versterken van de omgeving van het kind.

  4. We signaleren onveilige opvoedsituatie en pakken die aan.

    • Bij complexe situaties is altijd een gedragsdeskundige betrokken.
    • Professionals handelen volgens de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling.

  5. We erkennen het belang van een integrale benadering en werkwijze.

    • We verbinden formele en informele voorzieningen.
    • We bevorderen de samenwerking van de lokale toegangen met huisartsen, medewerkers van gespecialiseerde instellingen en professionals uit andere domeinen.

  6. We denken, leren en handelen ‘out of the box’.

    • We investeren in kennis, tijd, ruimte en een lerende en veilige omgeving.
    • We bevorderen het werken over de grenzen van de eigen sector en professie heen.
    • We zetten omdenken in om uithuisplaatsingen te voorkomen.

  7. De regio versterkt het lokale veld.

    • Wat we regionaal organiseren ondersteunt de lokale uitvoering van de jeugdhulp.

De lokale toegangen tot jeugdhulp zijn volop in beweging. Op basis van de ervaringen van de afgelopen jaren vinden er veranderingen plaats in werkwijzen en personele bezetting. Al doende is het samen zoeken naar wat werkt in de toegangsprocessen en in de verbinding tussen professionals onderling en met gezinnen. Er is ruimte en welwillendheid om regionaal van elkaar te leren. De verbindende uitgangspunten zijn hierbij een hulpmiddel.

Intensieve systeemgerichte behandeling thuis

Vanuit de ambitie 'zo thuis mogelijk opgroeien' is er behoefte aan meer en betere alternatieven voor jeugdhulp met verblijf. Daarom werken we aan een passend aanbod van ambulante behandelmogelijkheden voor jeugdigen met opvoed- en opgroeiproblemen en/of met psychiatrische problemen.

We brengen de behoefte aan ambulante behandelmogelijkheden in kaart en zetten deze af tegen de beschikbaarheid en kwaliteit van het huidige aanbod. Op die manier kunnen we een flexibel aanbod creëren voor behandeling op maat in de thuissituatie. We willen hierbij vernieuwende jeugdhulpaanbieder(s) van buiten de regio koppelen aan organisaties binnen de regio om hun expertise te benutten.

We weten dat er in Flevoland in ieder geval behoefte is aan gezinstraumabehandeling. Deze vorm van behandeling is bedoeld voor gezinnen waarbij trauma bij de ouders kan leiden tot een onderzoek door de Raad voor de Kinderbescherming of al heeft geleid tot een huisverbod, ondertoezichtstelling en/of uithuisplaatsing. We willen een pilot uitvoeren met de methodiek Kind in Gezond Systeem (KINGS) van Accare.

Door specifiek in te zetten op gezinstraumabehandeling van ouders en kinderen, verwachten we dat we uithuisplaatsingen kunnen voorkomen of verkorten. In de regio’s Groningen en Drenthe loopt al een onderzoek naar integrale systeemgerichte (jeugd)hulp met gezinstraumabehandeling. Flevoland wil deze kennis benutten.

Kleinschalige, gezinsgerichte en flexibele opvang

Onder andere door actieleren weten we dat ook jeugdigen met complexe problemen meer gebaat zijn bij opvang in een gezinssetting. Het opvangen van deze jeugdigen stelt hoge eisen aan gezinshuizen en pleeggezinnen. We willen daarom experimenteren met nieuwe vormen van kleinschalige, gezinsgerichte vormen van opvang. Bijvoorbeeld door mogelijkheden te creëren om jeugdigen in deeltijd in een gezinshuis op te nemen. Op die manier kunnen ze ook nog deels thuis wonen en kan het gezin als geheel systeembehandeling volgen. Landelijk is er verder een expertgroep ingericht (vanuit de VNG, Jeugdzorg Nederland, de Nederlandse Vereniging voor Pleeggezinnen en het Nederlands Jeugdinstituut) die regio’s kan ondersteunen in de transformatie naar meer gezinsvormen. Flevoland wil zich inschrijven voor deze pilot zodat het expertteam kan meedenken over nieuwe initiatieven.

Op 31 januari 2019 vond er een workshop met de landelijke expertgroep plaats.

Afweging voor de inzet van jeugdhulp

In het landelijke actieprogramma zorg voor de jeugd is te lezen dat een landelijke groep zich gaat bezighouden met in- en uitsluitcriteria voor de jeugdhulp. Dit roept een zwart-witbeeld op. Daarom gebruiken we liever de term 'afweging'. In Flevoland willen we uitwerken hoe jeugdhulpaanbieders samen met de lokale toegang en gezinnen tot de best passende hulp kunnen komen.

Deze ambitie komt mede voort uit eigen actieleeronderzoek. Er blijkt namelijk dat een verwijzing naar 24-uurszorg onvermijdelijk leidt tot opname, ook als dit niet passend is. Vaak bleek onduidelijk of de hulpvraag vooral ging om veilig wonen of juist behandeling. Ook bleken geschikte voorzieningen om (tijdelijk) veilig te wonen onvoldoende beschikbaar. Een belangrijke aanbeveling uit het onderzoek is om te zorgen voor een betere match tussen hulpvraag en aanbod.

Flevo Academie Jeugd

We willen het actieleren van de afgelopen jaren voortzetten en het accent meer leggen op het leren van  professionals. Zo neemt de kwaliteit en de doelmatigheid van de jeugdhulp toe. Onder de werktitel Flevo Academie Jeugd willen we in een veilige setting sessies organiseren met een onafhankelijke trainer, een 'omdenker', een of meer cliënten en ruimte voor dossieronderzoek.

De volgende vaardigheden en kennisgebieden willen we versterken:

  • Preventie en informele zorg
  • Goede triage aan de voorkant
  • Werken met doelen van jeugdigen en ouders
  • Complexe scheidingen
  • Stoppen met separeren in de gesloten jeugdzorg

Gedurende het jaar kunnen hier nog scholingsthema's bij komen. Aanvullend op de actieleersessies is er behoefte aan het breder openzetten van opleidingen voor jeugdhulpprofessionals binnen de regio. Een lokale opleiding in Lelystad kan dan bijvoorbeeld toegankelijk worden gemaakt voor professionals uit de andere Flevolandse gemeenten. De coördinatie hiervan vindt plaats via de Flevo Academie Jeugd. De verwachting is dat de Flevo Academie Jeugd bijdraagt aan groter vakmanschap onder professionals. Daarnaast hoopt Flevoland hiermee ook een aantrekkelijke werkgever te zijn voor professionals.

Crisishulp op orde

Een aantal jaren terug was er sprake van: 

  • een toenemende vraag naar crisishulp met verblijf; 
  • stagnerende in-, door- en uitstroom; 
  • een gebrek aan crisisverblijfscapaciteit, -coördinatie en een specifieke crisisaanpak. 

Sindsdien is de crisishulp versterkt met twee verblijfsgroepen voor jeugdigen tot 12 jaar en vanaf 12 jaar. Daarnaast is een administratief crisiscoördinatiepunt (CCP) ingericht bij Triade. Dit hebben we geëvalueerd in 2017. Daarnaast is gewerkt aan: 

  • het versterken van de ambulante crisishulp;
  • het inregelen van een goede triage;
  • het creëren van alternatieven voor (crisis)hulp met verblijf;
  • het organiseren van een integrale crisisaanpak van 0 tot 100 jaar.

Versterken ambulante crisishulp

Met sterke ambulante hulp willen we plaatsing van jeugdigen in de crisishulp voorkomen of verkorten. Om bevorderende en belemmerende factoren te achterhalen, is literatuuronderzoek gedaan en hebben we een enquête uitgezet onder crisishulpverleners.

Het onderzoek en ervaren knelpunten hebben ertoe geleid dat Almere, Dronten, Noordoostpolder en Urk ervoor hebben gekozen om de ambulante crisishulp te organiseren in een bovenlokaal team. Lelystad en Urk organiseren de ambulante crisishulp via hun lokale teams.

Goede triage

Goede triage - het beoordelen van de ernst en aard van het probleem - is noodzakelijk om tot een optimale beoordeling en verwijzing te komen. Er zijn signalen uit het veld dat jeugdigen in crisishulp terechtkomen, terwijl er geen sprake is van een crisis. Om de beoordelingskwaliteit te versterken, hebben GGZ Centraal, Samen Veilig Midden-Nederland en Veilig Thuis Flevoland afgesproken dat zij elkaar 24/7 kunnen consulteren en inschakelen.

Alternatieven voor crisishulp met verblijf

Plaatsing in de crisishulp met verblijf zou een laatste redmiddel moeten zijn. We streven naar een crisisaanpak waarbij: 

  • de opname in principe onderdeel is van de ambulante hulp;
  • de opname zo kort mogelijk duurt;
  • hulptrajecten flexibel worden ingezet.

Alternatieven voor jeugdhulp met verblijf zijn onder andere deeltijdopname, korte, flexibele vormen van verblijf, gezinsopname, huisverboden voor een of meer gezinsleden en het zogeheten Volledig Pakket Thuis (VPT). Deze alternatieven zijn ook geschikt voor crisissituaties. Gemeenten en aanbieders hebben gezamenlijk uitgangspunten geformuleerd voor het inzetten van het VPT. Daarnaast streven we naar voldoende (crisis)pleeggezinnen.

Integrale crisisaanpak 0-100+ jaar

Een crisis is vaak het resultaat van een samenloop van problemen. Het beperkt zich meestal niet tot één discipline. Gemeenten en aanbieders werken onder de noemer 'integrale crisisaanpak 0-100+' aan verbeteringen.

Actieleren uitstroom 24-uurszorg

Een paar jaar terug bleek dat de in-, door- en uitstroom van de 24-uurszorg stagneerde. Er was sprake van wachtlijsten en grote druk op de verblijfscapaciteit. Vitree, Intermetzo, Triade, 's Heeren Loo en Omega Groep hebben via actieleren en omdenken diepgaander inzicht gekregen in de factoren die in-, door- en uitstroom belemmeren of juist bevorderen. Zie ook de eindrapportage en het bewaarkaartje 'Stel de juiste vragen' die zijn gemaakt en de rapportage over de opvolging van de aanbevelingen uit het actieleertraject.

Opvolging met promotieonderzoek en nieuwe organisaties

Er is een promotieonderzoek gestart naar jongeren die de 24-uurszorg verlaten. Hoe vergaat het ze? En wat kunnen we hiervan leren op het gebied van signalering, bejegening en, waar nodig, behandeling? Het onderzoek vindt plaats in samenwerking met de Academische Werkplaats Risicojeugd en met financiering door ZonMw. De resultaten volgen verderop in 2019.