Skip to content

Zorglandschap in coronatijd: focus op wat wél kan

7 april 2020

De huidige omstandigheden vragen op allerlei vlakken om aanpassingen in het dagelijks werk en leven. Dat merken we ook in het Flevolandse zorglandschap jeugd. “In het begin was het wel even zoeken", zegt Jannie Vogelzang, manager bij SAVE. "Maar al snel hadden de partijen met elkaar een goede modus om met de maatregelen om te gaan. De focus is heel snel verschoven van ‘wat kunnen we niet doen’ naar ‘wat kunnen we wel doen’." SAVE, Veilig Thuis Flevoland, het samenwerkingsverband jeugdhulp met verblijf en de Raad voor de Kinderbescherming spreken elkaar elke donderdag online. Het doel is om activiteiten af te stemmen en bij knelpunten samen oplossingen te bedenken. Jannie: “De samenwerking was al goed, en dat is fijn, want dat hebben we nu extra nodig.” Hieronder geven de partijen je graag een inkijkje in hun huidige praktijk.

Huisbezoek in de tuin

“We gaan nu soms op huisbezoek in de tuin”, zegt Jannie. Het is iedere keer afwegen of we een gezin echt willen zien, of dat het contact via de telefoon of videobellen kan. “Soms wil je ze in de ogen kunnen kijken. Bijvoorbeeld als we op aanwijzing van de rechter veiligheidsafspraken met een gezin maken.” Videobellen doen de jeugdbeschermers liever niet vanuit huis. Het voelt niet goed dat de gezinnen zomaar in hun privésituatie kunnen kijken. Jannie zelf is veel op kantoor om er te zijn voor de medewerkers, maar ook om ‘gewoon’ geplande functioneringsgesprekken te voeren. “Mijn werkkamer is groot genoeg, daarin kunnen we prima anderhalve meter uit elkaar zitten.”

Geen toename van hulpvragen

SAVE ziet geen toename van hulpvragen. Bij GGZ Centraal Fornhese (geestelijke gezondheidszorg voor jeugdigen) is zelfs een afname van cliënten. Ook Tessa Honing van Veilig Thuis Flevoland ziet geen extra adviezen en meldingen. “Dat is een zorg en een vraag,” zegt ze. “Er zijn kinderen en volwassenen die nu versneld of heftiger in de knel komen.” Tessa benadrukt dat het belangrijk is om ook nu de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling te blijven volgen om er op tijd bij te zijn. Veilig Thuis kan adviseren over zorgsignalen en over het zicht houden op de veiligheid van gezinnen.

Kinderen weten gelukkig de Kindertelefoon goed te vinden. Het aantal telefoontjes is flink gestegen sinds de start van de coronamaatregelen. Veilig Thuis heeft samenwerkingsafspraken met de Kindertelefoon. Als kinderen echt in de knel zitten, schakelt de Kindertelefoon Veilig Thuis in. Tot nu toe zorgt dit niet voor een toename in de meldingen. De meldingen die er zijn, lijken wel ernstiger, waardoor zwaardere inzet van hulp en/of inzet van Veilig Thuis nodig is.

Maatwerk voor ouders die hun kind willen bezoeken

Vitree heeft ingrijpende maatregelen moeten doorvoeren. Het gaat bijvoorbeeld over het tijdelijk stoppen van alle preventieve activiteiten van OKé-op-school, de jeugdhulp in het (speciaal) onderwijs en de dagbehandeling voor kinderen. Alle ambulante hulp en 24-uursjeugdzorg gaan wel door. ”Nu de situatie langer duurt, hebben jongeren het zwaar, maar ook onze pleeg- en gezinshuisouders", zegt bestuurder Paul van der Linden. "De pleeg- en gezinshuiskinderen en de eigen kinderen zijn continu in huis en het eigen werk loopt ook door voor de ouders." Paul ziet mensen enorm schipperen in deze situatie. Speciaal voor hen maakte hij een videoboodschap om te laten weten hoe hij alle pleeg- en gezinshuisouders waardeert.

De richtlijn ‘geen bezoek’ uit de ouderenzorg is ook van toepassing op de jeugdzorg. Ouders mogen in principe hun kind niet bezoeken. In overleg met de hulpverleners van Vitree komen er creatieve oplossingen tot stand. Bijvoorbeeld een mogelijkheid voor ouders om - op gepaste afstand - te wandelen met hun kind.

Noodopvang bij gemeenten

De lokale toegangen van de gemeenten worden geconfronteerd met kwetsbare gezinnen waar meer ondersteuning voor nodig is. Onder andere de gemeente Dronten heeft noodopvang georganiseerd. In de eerste week maakten daar al meteen dertien kinderen gebruik van. “Dagelijks bespreken we nieuwe gezinssituaties. Je merkt dat de spanning oploopt”, zegt Anniek Abbink, gids bij de gemeente Dronten. Zo is er een gezin waarvan beide ouders belast zijn met meervoudige problemen (lichte verstandelijke beperking, psychiatrie, agressieregulatie). School, de buitenschoolse opvang en een gastouder zijn onderdeel van het veiligheidsplan voor hun twee kinderen. Nu dit tijdelijk allemaal is weggevallen, zet de gemeente vijf dagen per week noodopvang in.

De Drontense noodopvang wordt nu bemand door pedagogisch medewerkers (kinderopvang, buitenschoolse opvang). Als er meer kinderen met gedragsproblemen naar de opvang komen, is er extra ondersteuning en expertise nodig. Heel mooi is dat enkele leerkrachten van het speciaal basisonderwijs al ondersteunen. Ook heeft de gemeente Vitree gevraagd om vanuit jeugdhulp versterking te bieden.

Privacy gewaarborgd bij (beeld)bellen

GGZ Centraal Fornhese heeft versneld een beveiligde beeldbelverbinding ingevoerd. “Waar anders een implementatietraject van twee jaar voor nodig is, hebben we nu in twee weken gedaan”, zegt manager Cor Anneveldt. 

Ook Jannie en Tessa noemen de voordelen van alle online tools. Verder leren ze van de huidige situatie dat het misschien wel met wat minder vergaderen kan. Door minder instroom en het vervallen van allerlei overleg en neventaken hebben medewerkers van Veilig Thuis nu voldoende ruimte om de wachtlijsten voor de veiligheidsbeoordelingen weg te werken. Het helpt ook dat de gezinnen en partners in deze periode goed bereikbaar zijn.  

Quarantaine-afdeling

Tot slot kan het natuurlijk voorkomen dat er een vermoeden is van een coronabesmetting bij jeugdigen die in behandeling gaan. De groepsdagbehandeling van GGZ Centraal Fornhese voor hele jonge kinderen is tijdelijk stopgezet. Deze kinderen krijgen nu individuele behandeling. De groepslocatie is tijdelijk ingericht als quarantaine-afdeling voor kinderen met acute psychiatrie waarbij klinische opname noodzakelijk is én een vermoeden van corona. Tot nu toe is hier nog geen gebruik van gemaakt.